Jan, wat vind je belangrijk om met andere NVRG-leden te delen?
Inmiddels ben ik met pensioen maar toen ik nog als kinder- en jeugdpsychiater en systeemtherapeut werkte, was mijn doelgroep de ‘oudere jeugd’, jongeren tot zo’n 24, 25 jaar oud. Sommige hulpverleners noemen die groep ‘jong volwassenen’ maar mijns inziens is de term ‘oudere jongeren’ beter. Als je 18 bent, ben je meerderjarig. Volwassen word je pas later. Dat is een geleidelijk proces dat rond het 24ste jaar is afgerond, als het goed is.
Ik heb ruim 30 jaar als kinder- en jeugdpsychiater gewerkt en me de laatste 10 jaar vooral gericht op jongeren met suïcidaal gedrag. Daarover heb ik met collega systeemtherapeut Ineke Rood en Ad Kerkhof [emeritus hoogleraar Klinische Psychologie, Psychopathologie en Suïcidepreventie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam] een boek geschreven. Mijn belangrijkste boodschap in dat boek is: betrek altijd de ouders! Dat geldt uiteraard breder dan alleen bij suïcidaal gedrag, bij alle hulpverlening aan jongeren moet het systeem worden betrokken.
Ouders zijn een enorm waardevolle informatiebron: ze kunnen je helpen te begrijpen hoe de jongere in elkaar zit, inzicht geven in emoties en met je meedenken. Daarbij maken ze zich natuurlijk zorgen om hun kind en willen ze vaak graag betrokken worden. Ook broers en/of zussen van de jongere, vooral als zij geen problematisch gedrag vertonen, kunnen veel inzicht verschaffen over communicatie en gedrag binnen een gezin. Ouders kennen hun kinderen goed, maar kinderen kennen hun ouders net zo goed. Willen we een jongere goed kunnen helpen, dan kunnen we niet zonder die kennis. Bovendien zijn in gezinnen met een jongere die, om welke reden dan ook, moeilijk opgroeit, de onderlinge verhoudingen nogal eens verstoord (geraakt). Vaak moet er dus ook wat gerepareerd worden.
Welke ontwikkeling zie je in het werkveld als het gaat om betrekken van familie bij de behandeling van een jongere?
Wat niet geholpen heeft, is de Transitie Jeugdzorg. Gemeenten zijn nu verantwoordelijk en zij trekken de grens bij 18. Dus je hebt nu een groep 18- en een groep 18+. Veel GGZ-instellingen maken die scheiding ook. Vroeger was dat anders, dan kon je tot je 23ste bij de Jeugd-GGZ blijven voor therapie. Nu is het zo dat zodra je 18 wordt, je veelal onder de volwassenen-GGZ valt.
Ook in de volwassenen-GGZ is het betrekken van partners en systeem natuurlijk belangrijk, dat is voor ons systeemtherapeuten een open deur. Maar de rest van het werkveld ziet dat helaas nog onvoldoende.
Wees niet bescheiden!
Ons gezondheidszorgstelsel is ingericht op hulpverlening aan en zorg voor individuen. Hulp- en zorgverleners zijn ook opgeleid om dat te doen. Er is veel meer aandacht nodig voor de effecten van een systeem op problematisch gedrag en voor de effecten van problematisch gedrag op het systeem. Het is aan ons om collega’s en samenwerkingspartners daarop te blijven wijzen. Ik zou NVRG-leden dan ook willen oproepen om steeds aan te tonen hoe belangrijk systeemtherapie is. Laat het zien aan collega’s, teamleden en netwerkpartners! Wees niet bescheiden!
We kunnen laten zien dat er minder sessies nodig zijn voor jongeren als je de ouders betrekt bij de therapie. Bij de behandeling van suïcidaal gedrag is Attachment-Based Family Therapy een goed voorbeeld: het is aangetoond dat met behulp van ABFT suïcidale neigingen snel verminderen of zelfs verdwijnen.
Oproep
Als hoofdredacteur van het Tijdschrift Systeemtherapie wil ik leden oproepen om artikelen in te sturen. We leren immers van elkaars ervaringen, de goede en de minder goede. Het helpt ons allemaal om inzicht te krijgen in afwegingen, twijfels en beslissingen van collega’s. Reflecteren door het opschrijven van je ervaringen kan sowieso al veel inzichten opleveren en misschien lopen andere leden wel tegen dezelfde soort kwesties aan. Aarzel dus niet om te delen!
Wil jij ook geïnterviewd worden voor deze rubriek? Neem contact op met ons via nvrg@nvrg.nl