Door Rikke Vrieling
Waarom ben je begonnen met de opleiding tot systeemtherapeut en heb je je aangesloten bij de NVRG?
Tien jaar geleden had ik nooit gedacht dat ik systeemtherapeut zou worden. De master Interprofessioneel werken met Jeugd aan de Hogeschool VIAA heeft mijn nieuwsgierigheid gewekt naar het beroep van systeemtherapeut. Het bleek een prachtige basis: alles viel op zijn plek. Met mijn werkervaring en mijn manier van in het leven staan, sloot het naadloos aan. Ik ben inmiddels over de helft van mijn werkende carrière en ben heel blij dat ik via deze opleiding merk dat ik nog steeds in ontwikkeling ben.
Je bent werkzaam bij het Relatie- en scheidingsteam van de gemeente Hoogeveen. Wat doen jullie en waarom is dit zo belangrijk?
De aanleiding voor het opzetten van het relatie- en scheidingsteam was de zorg van de gemeente over het grote aantal aanvragen voor jeugdhulp. Vaak gaat het om gezinnen waarin een scheiding speelt. Om daar beter op in te spelen is het relatie- en scheidingsteam opgericht, geïnspireerd door de gemeente Zwolle.
Ons doel is laagdrempelige hulp bieden, niet probleemgericht maar relatiegericht. Zo ondersteunen we mensen om te voorkomen dat een situatie te complex wordt. Aandacht voor de kinderen is daarbij essentieel. We hopen preventief te kunnen werken: al in de fase van relatietwijfel of bij de eerste stappen richting een scheiding. Dan kijken we samen: hoe doen we het met de kinderen en het ouderschap? Daarnaast worden we betrokken bij vastgelopen situaties, waarin eerdere hulp niet genoeg resultaat heeft gehad. Vanuit een systemische blik proberen we naar de verschillende perspectieven te kijken.
Het relatie- en scheidingsteam is opgezet als pilot. Zijn er al bevindingen?
De pilot is nog maar kort bezig, dus het is te vroeg om echte uitkomsten te delen. Maar we zien al mooie resultaten: mensen die verder kunnen en met een andere blik naar hun situatie leren kijken.
Een voorbeeld: we ondersteunden een vader die jarenlang na zijn scheiding vastliep in de communicatie met zijn ex-partner. In slechts vijf gesprekken kreeg hij meer inzicht in zijn eigen rol, wist hij uit de strijd te stappen en veranderde de dynamiek merkbaar. Het is indrukwekkend om te zien hoe zulke kleine stappen een groot verschil kunnen maken.
Ook de steun van de gemeente betekent veel. De wethouder is een krachtig pleitbezorger van onze aanpak, wat ons werk extra draagvlak geeft.
Naast je werk in het relatie- en scheidingsteam ben je POH-Jeugd. Hoe integreer je daar systeemtherapie in?
Het POH-Jeugd werk past heel goed bij een systemische benadering. De huisarts is vaak de eerste plek waar ouders terechtkomen met zorgen over hun kinderen. Tijdens de gesprekken verschuift de aandacht vaak van ‘wat is er met mijn kind aan de hand?’ naar de dynamiek in de relaties, gezin, patronen en familieverhalen. Ik vind het boeiend om te zien hoe ouders reflectief naar zichzelf kunnen leren kijken. Dat proces zorgt ervoor dat ouders zelf aan de slag kunnen en vermindert het aantal doorverwijzingen naar de specialistische jeugdpsychiatrie. Een systemische blik is wat mij betreft een enorme verrijking voor iedere POH-Jeugd.
Heb je een advies voor collega-systeemtherapeuten of therapeuten in opleiding?
Dat vind ik best een lastige vraag, juist omdat ik zoveel waarde hecht aan het niet-weten. Dat zou ik dan ook mee willen geven aan mijn collega’s: durf uit te gaan van het niet-weten. Binnen de narratieve school, waar dit uitgangspunt centraal staat, voel ik me helemaal thuis. Een relationele houding waarin competentie, verbinding en hoop richtinggevend zijn, betekent voor mij veel. Gaandeweg leer ik steeds beter van perspectief te wisselen. Imber-Black verwoordt dat prachtig: soms als bevoorrechte getuige, soms als bescheiden gids en soms als medereiziger op een behoedzame tocht. Die woorden sluiten naadloos aan bij wat mij beweegt.
Wat is je het meest bijgebleven uit de opleiding tot systeemtherapeut?
Het inzicht dat scheidingen een levensfase zijn, net als andere gebeurtenissen in een mensenleven. Het hoort erbij en verdient mildheid in plaats van oordeel. Vanuit die blik kan ik cliënten ondersteunen: ik gun hen dat ze deze fase kunnen doorlopen en er weer ruimte komt voor een nieuwe.
Wil je de vereniging nog iets meegeven?
Systeemtherapeuten hebben veel te bieden, bijvoorbeeld door zachtheid en vertraging in te brengen. Daarmee dragen we wezenlijk bij. En ik hoop dat we als beroepsgroep blijven groeien, wat mij betreft richting de 5.000 leden!