Hoorzitting
Op de zitting waren het Programmateam van het ZPM, de Nza en de NVRG vertegenwoordigd. Voor de NVRG waren Edward Koldewijn als voorzitter, Els Bos, Robert van Hennik en Anne Mieke Epema als bestuursleden en onze advocaat Robert Sanders aanwezig. De juristen van NZa die niet betrokken waren geweest bij dit proces rondom het ZPM zaten deze hoorzitting voor.
Pleidooi
Onze advocaat hield een sterk pleidooi waar met vereende krachten aan gewerkt was.
Het was opgebouwd uit de volgende drie onderdelen, hieronder nader belicht:
- Bezwaar met betrekking tot procedure, criteria besluitvorming, communicatie|
- Onderbouwing beroepserkenning, onderscheidende rol en wetenschappelijke basis
- Impact werkveld, steun werkgevers en knelpunten leden
Uitwisseling
Het bezwaar met betrekking tot de ZPM-procedure om tot en beroepenlijst te komen, is dat de criteria op basis waarvan keuzes (insluiting en uitsluiting) zijn gemaakt onduidelijk zijn gebleven en dat er met betrekking tot verschillende beroepsgroepen met verschillende maten gemeten wordt. We hebben adequate, tijdige communicatie en de mogelijkheid van inspraak bij de besluitvorming gemist.
Beroepsidentiteit
De belangrijkste vraag is of de systeemtherapeut als een te onderscheiden beroep geïdentificeerd kan worden, of dat het een ‘differentiatie’ of ‘aantekening’ is boven op het onderliggende (declarabele) beroep. Het probleem is echter dat het merendeel van de systeemtherapeuten hun onderliggend beroep niet meer uitoefenen, of geen onderliggend declarerend beroep (meer) hebben. Een deel (WO niet BIG) wordt zelfs nu al geschoold voor een ander vak of richting (zoals voor GZ agoog of GZ psycholoog) waarvan duidelijk is dat zij dit niet in de praktijk niet willen of zullen brengen.
Veel systeemtherapeuten, in de GGZ, werken in de functie van systeemtherapeut, als onderdeel van een multidisciplinair team. Vanuit eigen expertise voeren ze geïndiceerde systeemtherapie uit, eigenstandig als deelbehandeling bij een integratieve aanpak. De reductie ‘systeemtherapie als differentiatie’ of ‘aantekening’ doet geen recht aan het opleidingsniveau, de identiteit, de complexe taakuitvoering, de waardering en de vraag in het werkveld. Deze reductie verhindert eveneens de bedoelde transparantie vanuit het ZPM zelf, over de zichtbaarheid, want keuze, van inzet van professionals en therapie voor zowel de cliënt en naasten, opdrachtgever als zorgverzekeraar.
Aannames
De werkgroep ZPM heeft de beslissing (systeemtherapie als differentiatie of aantekening) gebaseerd op het adviesrapport beroepenstructuur psychologische zorg. Echter in dit rapport wordt nadrukkelijk benoemd dat het de herinrichting binnenshuis van één discipline betreft, namelijk die van de WO-BIG psychologen. Zoals ook vermeld wordt in dit rapport zelf, is het advies dus niet van toepassing op andere aanverwante of overlappende disciplines. Dit rapport betreft een discipline waar slechts 26% van onze leden onder valt, een groep die het vak van systeemtherapie inderdaad meestal in combinatie met andere taken en interventies uitvoert. De herinrichting binnenshuis van één discipline lijkt nu, geheel ten onrechte, bepalend te zijn geworden voor de 74% die helemaal niet onder deze discipline valt, waarvan het merendeel volledig is aangesteld als systeemtherapeut en geen onderliggend beroep (meer) praktiseert.
Toekomst en steun werkveld
Ook het punt van de meerwaarde van de systeemtherapeut voor de GGZ van de toekomst is belicht, vanwege de dialogische werkwijze, demedicaliserend, integraal werkend en contextgerichtheid. Gezien de wachtlijstproblematiek, de schaarste van zorgverleners, en zeker van dure BIG WO-disciplines, is iedereen bovendien broodnodig. Over het feit dat vele werkgevers, waaronder hele grote spelers in het veld, expliciet hun steun hebben uitgesproken aan de NVRG, werd door het ZPM verwezen naar hun brancheorganisatie de Nederlandse GGZ, die achter het beleid stond. Blijkbaar is die dus nog niet voldoende door hun achterban bereikt. Daar kan het werkveld, dat zich duidelijk als belanghebbend heeft laten horen, zelf dus nog het nodige bewerkstelligen. Dit zullen we in onze terugkoppeling aan werkgevers gaan benadrukken.
Hoe verder
De NZa heeft als beleid dat ze terughoudend is en eerst afwacht of partijen er samen naar beider tevredenheid uit kunnen komen. Er is binnen het ZPM een doorontwikkelingagenda opgesteld, waarop de aanvragen staan van beroepen die heroverwogen willen worden. Systeemtherapie is daarop sinds kort opgenomen. De verkennende gesprekken over deze optie voor hertoetsing zijn al opgestart tussen de NVRG en het ZPM. Deze gesprekken verliepen echter zeer wisselend, wat we ook hebben benoemd in de hoorzitting. De NZa wil deze discussie en de uitkomst ervan eerst afwachten alvorens zij eventueel zelf zal ingrijpen, maar kijkt nu zelf mee.
De NZa stelde zich verder kritisch op naar het ZPM en vroeg om inzage in het besluitvormingsproces dat geresulteerd heeft in het weren van de systeemtherapeut van de beroepenlijst. De NZa zal daarnaast twee wekelijks een vinger aan de pols houden bij het ZPM over de voortgang van de hertoetsing.
Robert Sanders, onze advocaat, was van mening dat we onze kansen optimaal hebben benut binnen deze hoorzitting. Het feit dat we vandaag een podium hebben gekregen en dat het programmateam van het ZPM en NZa beleidsmakers zich moesten verantwoorden, maar ook dat de NZa vanaf nu kritisch meekijkt is winst. Kortom we hebben weer een slag gewonnen in deze strijd om ons mooie vak op de kaart te zetten en beter te borgen.
We blijven jullie op de hoogte houden.