Het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet onderkent dat problemen van jeugdigen vaak niet los gezien kunnen worden van hun omgeving. Dit is de kern van het systemische gedachtegoed. De nadruk op samenwerking tussen gemeenten, lokale teams, ouders en onderwijs sluit direct aan bij de systeemtherapeutische werkwijze, waarin problemen worden begrepen in de context van relaties en interacties. De verplichting voor gemeenten om samenwerking met scholen te organiseren creëert ruimte voor integrale hulpverlening waarin gezin, school en sociale omgeving gezamenlijk worden betrokken. Dit vergroot de kans dat problemen in samenhang worden aangepakt voordat escalatie optreedt.
Hoewel het wetsvoorstel belangrijke stappen zet, signaleert de NVRG een aantal risico’s:
- Onvoldoende borging van (systemische) deskundigheid in lokale teams. Zonder voldoende (systemische) expertise bestaat het risico dat problematiek te individueel wordt benaderd.
- Beperkte professionele ruimte binnen het afwegingskader. Systeemtherapie vraagt juist om maatwerk en contextgevoelige afwegingen. Beperking van deze ruimte kan leiden tot onvoldoende passende interventies bij complexe gezinsdynamiek.
- Risico op standaardisering van interventies (waaronder groepstherapie). De inzet van groepstherapie kan waardevol zijn maar mag niet leidend worden in de keuze voor interventies. Vanuit de systeemtherapie is de keuze voor een interventievorm altijd gebaseerd op een analyse van de specifieke context en interactiepatronen.
- Risico op eenzijdige nadruk op ‘eigen kracht’. Het versterken van eigen kracht is een waardevol uitgangspunt, maar kan problematisch zijn wanneer gezinnen met complexe problematiek onvoldoende ondersteuning krijgen.
- Spanningsveld tussen kostensturing en systemische kwaliteit. De nadruk op beheersing van kosten en trajectduur kan op gespannen voet staan met de aard van systeemtherapeutische interventies, die vaak complex en relationeel van aard zijn.
- Onvoldoende concretisering van preventie op systeem- en schoolniveau. Hierdoor bestaat het risico dat preventie te veel individueel wordt ingevuld, terwijl juist systemische en collectieve interventies nodig zijn om problemen duurzaam te voorkomen.
Op basis van bovenstaande overwegingen heeft de NVRG de volgende aanbevelingen gedaan:
- Borg systemische en ontwikkelingsgerichte deskundigheid in lokale teams;
- Waarborg professionele autonomie en maatwerk;
- Maak het behandelplan expliciet context- en vraaggestuurd;
- Waarborg tijdige inzet van passende hulp;
- Stuur op kosten, maar bewaak de kwaliteit en effectiviteit;
- Versterk preventie op systeem- en omgevingsniveau.
De NVRG ziet in dit wetsvoorstel een belangrijke stap richting een meer samenhangend en toekomstbestendig jeugdstelsel. Tegelijkertijd is het onzes inziens van belang dat de systemische dimensie wordt verankerd, zodat de beoogde integrale benadering in de praktijk worden gerealiseerd. Vanuit de NVRG hebben we aangeboden om vanuit onze expertise bij te dragen aan de verdere ontwikkeling en implementatie van de wet.
Lees hier de volledige reactie van de NVRG.
Ook andere verenigingen en brancheorganisaties hebben kritisch gereageerd.
Lees hier enkele reacties:
Samenwerkende beroepsverenigingen Jeugd (SBJ), klik hier
De Nederlandse ggz, klik hier
Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), klik hier
NVP en VKJP, klik hier