De voorwaarden waaronder systeemtherapie wordt vergoed uit de zorgverzekering 18+, staan in de ZN-circulaire GGZ-therapieën (laatste update: januari 2025). Systeemtherapie wordt vergoed als het een beperkt onderdeel is van een behandeling en waarbij behandeldoelen in het behandelplan zijn opgenomen. Alleen dan vallen deze interventies onder verzekerde zorg. Systeemtherapie wordt niet vergoed als monotherapie. 

Er dient sprake te zijn van systeemproblematiek die de (behandeling van de) primaire stoornis bemoeilijkt. Systeemtherapie wordt alleen vergoed indien er gebruik wordt gemaakt van evidence based interventies. Systeemtherapie wordt alleen vergoed indien uitgevoerd door: - een psychiater, klinisch psycholoog, psychotherapeut of GZ-psycholoog die zich middels een aanvullende opleiding hierin heeft bekwaamd, of - een behandelaar die op het moment van uitvoeren als systeemtherapeut is geregistreerd in het register van de NVRG en daarmee gebonden is aan de beroepscode voor psychotherapeuten.

In de ZN-circulaire staan de GGZ therapieën die voldoen aan de stand van de wetenschap en de praktijk en welke daar (nog) niet aan voldoen. Zorgverzekeraars brengen, na gedegen onderzoek van hun medisch adviseurs en in bijzijn van het Zorginstituut Nederland (ZiNL), een gezamenlijk advies uit over het al dan niet voldoen van therapieën aan de stand van de wetenschap en praktijk. Dit betreft therapieën die in de GGZ worden toegepast, maar niet zijn geduid door ZiNL. Middels deze circulaire worden de adviezen van deze Zorgadviestrajecten gedeeld. Zorgverzekeraars Nederland verzoekt de zorgverzekeraars deze adviezen over te nemen en kenbaar te maken aan verzekerden en (gecontracteerde) aanbieders.

Systeemtherapie valt onder verzekerde zorg wanneer deze een beperkt onderdeel vormt van een multidisciplinaire behandeling en daarmee ook van de behandeldoelen in het behandelplan. Het wordt dus alleen vergoed op indicatie van een regiebehandelaar. Systeemtherapie wordt niet vergoed als monotherapie. Vanaf 1 januari 2026 kunnen systeemtherapeuten met als onderliggend beroep 'maatschappelijk werker', consulten schrijven op het beroep 'systeemtherapeut'. Lees meer.

Voorwaarden voor vergoeding van systeemtherapie vanuit de zorgverzekering 18+:

Particuliere praktijk:

• Er is verwezen door een geldige verwijzer (huisarts, medische specialist of andere GGZ BIG-behandelaar waar een lopende behandeling is (een doorverwijzing);
• Je werkt als zelfstandige en bent BIG-geregistreerd als GZ-psycholoog, psychotherapeut, klinisch psycholoog of als psychiater;
• En je hebt een contract met zorgverzekeraars.

Conclusie: systeemtherapeuten en systeemtherapeutisch werkers met een eigen praktijk kunnen de consulten in de ggz 18+ niet declareren via de basisverzekering.

WTZA (Wet Toetreding Zorgaanbieders) Zorginstelling:

• Voor niet BIG-geregistreerde behandelaren is declaratie binnen de zorgverzekeringswet alleen aan de orde als ze werkzaam zijn binnen een WTZA erkende zorginstelling;
• Er is verwezen door een geldige verwijzer (huisarts, medische specialist of andere GGZ BIG behandelaar waar een lopende behandeling is (een doorverwijzing);
• De instelling heeft een contract met de betreffende zorgverzekeraar;
• Je werkt in een multidisciplinair team (waar overleg mogelijk is en tenminste een klinisch psycholoog of een psychiater bij betrokken is);
• Er is een regiebehandelaar (BIG) die eindverantwoordelijk is voor indicatiestelling, psychiatrische benoemde classificatie, behandeling en behandelplan;
• Jouw opleiding staat vermeld op de lijst van Overige Beroepen. Vanaf 1 januari is de systeemtherapeut hierin opgenomen. Systeemtherapeutisch werkers gebruiken hun onderliggende beroep, zoals MWD of SPH.

Partnerrelatietherapie wordt niet vergoed, tenzij er sprake is van een primaire stoornis en de systeemtherapie een beperkt onderdeel vormt van een multidisciplinaire behandeling en daarmee ook van de behandeldoelen in het behandelplan. Systeemtherapie wordt niet vergoed als monotherapie. Cliënten kunnen voor een deel aanspraak maken op een aanvullende verzekering (psychosociale hulp) of zij betalen zelf de behandeling.

Systeemtherapie valt onder de verzekerde zorg wanneer deze een beperkt onderdeel vormt van een multidisciplinaire behandeling en daarmee ook van de behandeldoelen in het behandelplan. Systeemtherapie wordt niet vergoed als monotherapie. Je hebt hierbij de keuze om de behandeling te declareren als systeemtherapie of (een andere vorm van) psychotherapie. Overleg met je werkgever met betrekking tot registratie en dossiervorming.

BIG-geregistreerde klinisch psychologen, psychotherapeuten en psychiaters zijn bevoegd systemische therapieën uit te voeren, ook al zijn ze niet geregistreerd bij de NVRG, binnen de BIG-registratie.

Systeemtherapie 18+ wordt alleen vergoed als het wordt geboden in het kader van de behandeling van een psychische aandoening (vrijwel alle DSM-5 diagnoses) bij een van de volwassen systeemleden, en als deze behandeling wordt geboden binnen een GGZ-instelling of door een vrijgevestigd BIG-geregistreerde systeemtherapeut na een verwijzing door de huisarts.

De ZN-circulaire waarin Systeemtherapie is opgenomen, betreft de verzekerde zorg voor 18+. Indien systeemtherapie geboden wordt in het kader van Jeugdzorg (incl. Jeugd-ggz) bepaalt de gemeente de vergoeding.

Een van de voorwaarden is dat de behandelaar op het moment van uitvoeren, als systeemtherapeut is geregistreerd in het register van de NVRG en daarmee gebonden is aan de beroepscode voor psychotherapeuten. Een lid in opleiding tot systeemtherapeut (LIO ST) voldoet hieraan niet omdat deze nog niet is opgenomen in het NVRG-kwaliteitsregister voor systeemtherapeuten. 

Tot 1 januari 2026 werd systeemtherapie gedeclareerd op een onderliggend beroep dat op de beroepenlijst ZPM staat, zoals MWD of SPH, WO-psycholoog of WO-Pedagoog. Vanaf 1 januari 2026 kunnen de consulten gedeclareerd worden op het beroep systeemtherapeut. Er is niets veranderd in wat wordt vergoed, alleen in hoe gedeclareerd kan worden in het Zorgprestatiemodel.