Spiegelspelen: jezelf ontmoeten via de ander

De rolwissel als therapeutisch instrument: perspectief, verbinding en inzicht

Korte samenvatting

Wie ben jij in het verhaal van de ander? In deze workshop ontdek je de transformerende kracht van de rolwissel. Met het genogram als leidraad stap je even uit je eigen rol en kijk je met compassie, passende scherpte en verwondering naar jezelf – door de blik van iemand die je dierbaar is.

Beschrijving

Hoe verandert je perspectief wanneer je jezelf bekijkt door de ogen van een ander? In deze interactieve workshop verkennen we de rolwissel als middel tot dieper begrip en verbinding. Aan de hand van het genogram leer je jezelf en je relaties vanuit een nieuw perspectief kennen. Deze ervaring verdiept begrip, vergroot compassie en opent ruimte voor verandering. Een krachtige ervaring voor zowel persoonlijke als therapeutische groei.

Wat kun je verwachten?

Een interactieve toelichting en gezamenlijke reflectie, waarin theorie en praktijk met elkaar verbonden worden. Vaardigheden worden getraind via begeleide oefeningen, kleine groepsgesprekken en nabespreking, gericht op het toepassen van de rolwissel in de eigen (therapeutische) praktijk.

Na afloop van deze sessie:

• Heeft de deelnemer inzicht in de betekenis en werking van de rolwissel als ervaringsgerichte interventie;
• Kan de deelnemer het genogram gebruiken als middel om perspectiefwisseling te faciliteren;
• Heeft de deelnemer ervaren hoe het innemen van het perspectief van een dierbare nieuwe zelfinzichten kan oproepen;
• Kan de deelnemer reflecteren op de invloed van perspectiefwisseling op empathie, verbondenheid en therapeutisch contact.

Julia Meijer werkt als NVRG-systeemtherapeut en psychiater bij het Amsterdams Instituut voor Gezins- en Relatietherapie (AIGR). Sinds ze psychodrama heeft toegevoegd aan haar behandelingen ervaart ze meer energie, emotionele diepgang en verwondering bij haarzelf en haar systemen. Dit enthousiasme om weer nieuwsgierig te mogen spelen brengt ze graag op haar collega’s over.

Carmen Vukman is een ervaren (psycho)dramatherapeut en systeemtherapeut. Haar unieke, directieve benadering en creatieve denkwijze maken haar tot een waardevolle partner in het verkennen van therapie en relaties. Carmen brengt een fris perspectief, vooral als het gaat om het doorbreken van taboes en aangaan van dat wat liever verstopt wordt. Het bevorderen van gezonde intimiteit in relaties is een van haar specialiteiten. Klein van stuk en groots in impact! 

 

'Contextueel Behandelen’, een gezinsgerichte benadering in de ggz

Hoe kunnen we gezinnen helpen bij het doorbreken van de cirkel van intergenerationele overdracht van mentale problemen?

Korte samenvatting

De ggz leunt nog te veel op het medisch model. Maar problemen staan zelden op zichzelf: ze versterken elkaar en houden patronen in stand. Het is tijd voor een paradigmaverschuiving in de ggz: van individu naar context. Ontdek hoe ‘Contextueel Behandelen’, een gezinsgerichte benadering in de ggz, gezinnen versterkt en helpt om mentale problemen niet van generatie op generatie door te geven.

Beschrijving

Onderzoek over meerdere generaties laat zien dat volwassenen met mentale problemen vaak zelf zijn opgegroeid bij een ouder met een psychische stoornis. Mentale problemen blijken ‘gemakkelijk’ over te gaan van de ene generatie op de ander. Hoe gaat dit proces in z’n werk en hoe kunnen we ouders helpen deze cyclus van de ene op de andere generatie te doorbreken?

Binnen de Dimence Groep doen we dat middels ‘Contextueel Behandelen’, een gezinsgerichte aanpak die we gebruiken wanneer er problemen zijn op verschillende domeinen: ouder, kind, gezin en/of maatschappelijk omgeving. In deze parallelsessie word je bijgepraat over wat we vanuit wetenschappelijk onderzoek weten over dit proces van ‘intergenerationele overdracht’ en hoe Contextueel Behandelen er in de praktijk uitziet. Daarbij blijkt deze aanpak zelfs oog te hebben voor de allerkleinsten, want baby’s zijn van groot belang in een gezin. We gaan met elkaar in gesprek over hoe we los kunnen komen van de traditioneel individuele benadering in de ggz en elkaar kunnen inspireren.

Wat kun je verwachten?

Kennis die je direct kunt toepassen. Praktijkgerichte casuïstiek die tot nieuwe inzichten leidt. Levendige discussies waarin ideeën tot leven komen. Afhankelijk van de groepsgrootte werk je plenair of in kleine groepen, zodat iedereen actief kan bijdragen.

Na afloop van deze sessie:

• Heb je inzicht in de factoren die het proces van intergenerationele overdracht van mentale problemen beïnvloeden.
• Ben je je bewust van het belang om de blik te verbreden van het individu naar de gezins- en maatschappelijke context.
• Ervaar je de noodzaak om fragmentatie van zorg te helpen voorkomen en samenhang te bevorderen.
• Beschik je over concrete ideeën om dit binnen het huidige zorgsysteem in de praktijk te brengen.

Hanna Stolper is klinisch psycholoog, VKJP-opleider en Infant Mental Health specialist bij de Jeugd ggz van de Dimence Groep. Daarnaast runt ze een eigen praktijk voor volwassenen. Samen met collega’s ontwikkelde zij ‘Contextueel Behandelen’, een gezinsgerichte aanpak in de ggz. Een lange termijndoel hiervan is om de overdracht van problemen en psychische stoornissen van ouders op kinderen te helpen voorkomen. In 2024 promoveerde zij hierover aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Artikelen:
* Proefschrift Breaking barriers, building bonds,
* Proefschrift Tijd voor verschuiving paradigma in de ggz
* Artikel doorbreken van intergenerationele overdracht

We kunnen weer een familie zijn, maar anders dan vroeger

Hoe geef je systeembehandeling vorm na seksueel siblingmisbruik? Inzichten vanuit een wetenschappelijk en praktijkgericht onderzoek.

Korte samenvatting

PhD onderzoeker Aletta, NVRG-systeemtherapeut Ries en contextueel therapeut Christel nemen je mee in de gezinsdynamiek die ontstaat na een onthulling van seksueel misbruik tussen broers en zussen (siblingmisbruik). Vanuit jarenlang onderzoek én praktijkervaring reiken zij op een interactieve manier een behandelmodel aan vooreen systeemgerichte aanpak bij relationeel trauma na siblingmisbruik.

Beschrijving

Aletta Simons deelt inzichten uit haar promotieonderzoek naar het herstelproces van gezinnen na de onthulling van seksueel siblingmisbruik.  Op basis van deze studie zijn praktische richtlijnen ontwikkeld voor professionals om zowel individueel als relationeel trauma te behandelen als gevolg van siblingmisbruik. Ook als je werkt met gezinnen waar seksueel misbruik speelt, biedt deze sessie inspiratie en waardevolle inzichten.

Daarna gaan Christel Poppeliers en Ries Wilschut in gesprek met deelnemers over vragen en dilemma’s die zij tegenkomen in de praktijk. Hoe bied je veiligheid en verbinding in een gezin dat door misbruik is ontwricht? Welke uitdagingen kom je tegen als therapeut?

Wat kun je verwachten? 

Aletta houdt een presentatie over de inzichten vanuit een wetenschappelijke studie. Samen met Ries en Christel gaat zij in gesprek met deelnemers over casuïstiek en behandelmogelijkheden in het werken met deze gezinnen. De sessie biedt ruimte voor reflectie: wat doet dit werk met jou als professional en mens? Hoe blijf je nabij en professioneel in complexe situaties? Je doet kennis op, er vindt uitwisseling plaats en je krijgt praktische handvatten voor een systeemgerichte aanpak.

Na afloop van deze sessie:

• Heb je inzicht in de dynamieken van seksueel siblingmisbruik, onthulling en gevolgen.
• Heb je behandelrichtlijnen ontvangen voor een systeemgerichte aanpak en ben je geïnspireerd om in je eigen werkpraktijk vorm te geven aan systeemtherapie na siblingmisbruik.
  
  

Aletta Simons MSc is sociaal wetenschapper en werkt als docent-onderzoeker bij de masteropleiding Contextuele Benadering (MCB) aan de Christelijke Hogeschool Ede (CHE). Daarnaast is zij verbonden aan Tilburg University, waar zij promoveert op onderzoek naar seksueel siblingmisbruik, relationeel trauma en gezinstherapie. In dit onderzoek werkt zij samen met het expertiseteam van De Rading Jeugd- en Opvoedhulp. Aletta combineert wetenschappelijk onderzoek met praktijkervaring en zet zich in voor het vergroten van kennis en interventies rondom relationeel trauma binnen gezinnen.

Ries Wilschut is NVRG-systeemtherapeut bij CLAS De Rading, waar hij gezinnen begeleidt na seksueel misbruik. Daarnaast werkt hij in zijn eigen praktijk. Als therapeut en mens gelooft Ries dat ieder mens verlangt naar betekenisvolle relaties en dat herstel mogelijk is, zelfs na ingrijpende gebeurtenissen. In zijn werk is hij getuige van de veerkracht van mensen en families en zet hij zich in om verbinding en veiligheid te herstellen.

Christel Poppeliers is contextueel therapeut en werkte ruim 24 jaar bij De Rading Jeugd- en Opvoedhulp. Momenteel is zij actief bij CLAS gezins- en traumabehandeling en als contextueel gezinstherapeut binnen de afdeling contextuele gezinstherapie. Christel begeleidt gezinnen in complexe situaties en is nauw betrokken bij het onderzoek van Aletta Simons naar relationeel trauma en herstel binnen families.

Artikel:
* Simons, A., Noordegraaf, M., & Van Regenmortel, T. (2025). ‘We can be a family again, but different than before’. A single-case study on therapeutic interventions that initiated a recovery process in a family after the disclosure of sibling sexual behavior. Child Abuse & Neglect, 162, 106920.

Ethiek in ruw opgeschudde systemen

Nabijheid en professionele koers van een moeder, een psychiater-systeemtherapeut en een supervisor-onderzoeker.

Korte samenvatting

Beeld je deze situatie in: de dochter van je vriendin is in behandeling bij de psychiater die bij jou de opleiding systeemtherapie volgt. Inmiddels zijn jullie alle drie vanuit de verschillende rollen (supervisor en supervisant / vriendinnen] gewend om hier zowel persoonlijk als professioneel mee om te gaan. Maar dan maakt het meisje een einde aan haar leven. Voor welke ethische keuzes kom je te staan, hoe passen deze keuzes binnen de vriendschap, de professie, de supervisierelatie en systeemtheoretische denkkaders?

Beschrijving

Het verhaal ‘begint’ met de zelfgekozen dood van Marloes, dochter van Marijke. Petra kent Marloes sinds Marloes twee jaar oud was. Joyce was haar psychiater en Petra’s supervisant. Via deze lijnen en vanuit verschillende perspectieven kwamen hun keuzes met betrekking tot waarden en ethiek bij elkaar.

Marijke, Joyce en Petra gaan met elkaar in gesprek, en blikken terug hoe het verhaal van het leven en de dood van Marloes een pad opende naar een bijzondere samenwerking en verdiepte verbinding. Voetje voor voetje, vaak weifelend en niet zeker wetend, hebben ze ethische keuzes gemaakt die overeenkwamen met hun waarden. Ze wisten niet waar deze keuzes toe zouden leiden, zoals zo vaak het geval is als er dringende en waardevolle zakenspelen. Met deze parallelsessie vervolgt zich deze weg.

Wat kun je verwachten?

In deze sessie is ruimte voor persoonlijke verhalen en ervaringen. We verkennen hoe je omgaat met onvoorzienheden en met de onzekerheid niet te weten of je het ‘goede’ doet. Ook kijken we naar situaties waarin richtlijnen botsen met persoonlijke waarden. Je wordt uitgenodigd om stil te staan bij momenten uit je eigen praktijk waarin overtuigingen, waarden en ethische overwegingen een rol speelden. Daarbij maken we gebruik van enkele vragen uit de Reflect/xie-pendule van Petra (2025), die helpen om dieper inzicht en reflectie te krijgen.

Na deze parallelsessie:

• Ben je op de hoogte van verschillende soorten ethiek;
• Ben je in staat te bepalen voor welke situaties welke soort ethiek nodig is;
• Heb je gewerkt met je eigen praktijkervaring(en) met betrekking tot ethiek;
• Ontwikkel je ideeën over hoe je in voorkomende situaties waarin waarden en ethiek een rol spelen, procesmatig kunt reflecteren en keuzes kunt maken.

Petra Deij is NVRG-erkend systeem(leer)therapeut, opleider en (leer)supervisor en recent gepromoveerd. Zij werkt bij Systeemschool Utrecht en in haar eigen praktijk. Haar promotieonderzoek kreeg een intense en diepe kleur toen Marloes overleed. Petra moest zich verhouden tot deze dood vanuit verschillende rollen: als vriendin van haar ouders, vertrouwd figuur voor haar broer en zus, moeder van drie zonen, opleider en supervisor van Joyce, én als onderzoeker die geconfronteerd werd met rauwe ethiek in plaats van abstracte ethiek.   

Joyce Griët werkt als psychiater en systeemtherapeut op een afdeling voor jongeren met een psychotische kwetsbaarheid. Samen met haar team begeleidde zij Marloes. Toen Marloes een einde aan haar leven maakte, was zij opgenomen in de kliniek waar Joyce werkt. Joyce wist dat de moeder van Marloes bevriend was met Petra, haar supervisor. Tot dat moment dachten ze dat ze de kaders goed met elkaar hadden doorgesproken. Op die dag was er geen duidelijkheid over hoe verder te gaan.

Marijke Kramer-Meuwissen is moeder van Marloes, Aletta (29) en Roeland (24) en docent economie in het voortgezet onderwijs. In warm vertrouwen werkt zij samen met Petra en Joyce. Haar betrokkenheid wordt gevoed door de openheid van Marloes over haar psychiatrische kwetsbaarheid en door de wens om de eenzaamheid daarvan te doorbreken.

Artikel: Promotieonderzoek Petra Deij: Getting 'there': the process of co-creating a good supervisory relationship. 

Systeemtherapie in een weerbarstige realiteit

Hoe schep je als systeemtherapeut op speelse en moedige wijze ruimte in weerbarstige dynamiek van relaties en contexten?

Korte samenvatting

Jan reflecteert speels, helder en met de nodige humor op vakmanschap in een praktijk vol protocollen, druk en complexiteit. Een uitnodiging om spanning niet te vermijden, maar te gebruiken voor contact, helderheid en handelingsmoed. 

Beschrijving

De weerbarstige werkelijkheid van de systeemtherapie. Jan onderzoekt samen met jou hoe je als therapeut trouw kunnen blijven aan de kern van je vak in een wereld die steeds individueler en complexer wordt. De huidige praktijk van de hulpverlening gaat veelal over procedures en risicomijding. Je wordt uitgedaagd tot moed en eerlijkheid in plaats van terughoudendheid of keurigheid. Systeemtherapie is juist krachtig wanneer de pijn, macht, misverstanden en rauwheid van menselijke relaties niet uit de weg wordt gegaan.

Je wordt uitgedaagd om je eigen positionering te onderzoeken: hoe blijf je staan in een praktijk vol bureaucratie, wachtlijsten en maatschappelijke druk? Hoe beweeg je in situaties waar het schuurt, zonder jezelf te verliezen? Jan vraagt je om ramen en deuren open te zetten, naar de samenleving, andere disciplines en nieuwe inzichten. De balans te vinden tussen nabijheid en distantie, systeem en individu.

Wat kun je verwachten?

Een interactionele sessie vol scherpte, humor en hart, die uitnodigt tot authentiek, betrokken en moedig vakmanschap.

Na afloop van deze sessie: 

• Heb je kennis gemaakt met het herkennen van spanning en conflicten en hoe dit om te zetten tot verbinding;
• Heb je gereflecteerd over je positie als systeemtherapeut of systeem therapeutisch werker;
• Je handelingsmoed ontwikkeld.

Jan Baars is klinisch psycholoog/psychotherapeut met een ruime ervaring in de ggz en forensische psychiatrie en NVP- en NVRG-opleider. Systeemtherapie is binnen het vak zijn belangrijkste achtergrond. Zijn werk wordt sterk beïnvloed door passie en creativiteit. Professionele en persoonlijke ontwikkeling gaan hierin samen.

Een netwerk van herstel

Hoe eigen regie, steun en veerkracht samenkomen in herstel

Korte samenvatting

Laat je meenemen in een persoonlijk verhaal over eigen regie, steun en veerkracht. Leer hoe Wellness Recovery Action Plan (WRAP) en herstelgerichte systemen mensen helpen bewegen zonder zichzelf te verliezen. Voor iedereen die verschil wil maken door écht aan te sluiten bij autonomie.

Beschrijving

In deze interactieve parallelsessie komen theorie, praktijk en persoonlijk perspectief samen als bronnen van kennis. Dunya neemt je mee in haar persoonlijk verhaal waarin zij na jaren van wanhoop uiteindelijk weer hoop ervoer. Woorden als vertrouwen, ruimte en verbinding krijgen een diepere laag en maken invoelbaar hoe de zoektocht naar een betekenisvol leven kan zijn. Elementen als peer support, een plan voor het eigen welbevinden: Wellness Recovery Action Plan (WRAP) en steun zijn de rode draad door dit herstelverhaal. Laat je inspireren.

Wat kun je verwachten?

Je doet kennis op via een presentatie en uitwisseling. Door de interactieve werkvormen ontwikkel je je vaardigheden zoals zonder oordeel bijdragen aan autonomie.

Na afloop van deze sessie:

• Begrijp je hoe persoonlijke ervaringen, triggers en herstelbehoeften samenhangen;
• Zie je hoe eigen keuzes en omgeving invloed hebben op het herstelproces.
• Ontwikkel je een nieuwsgierige, reflectieve en oordeelloze houding ten aanzien van  het eigen herstelproces.
• Ervaar je de basis van het begrip eigen regie.
• Ken je  het programma van WRAP.
• Ontwikkel je je nieuwsgierige, gelijkwaardige en niet-sturende basishouding.

 

Dunya Vermaat werkt als teamleider Herstelnetwerk bij Eemland en ze is ervaringsprofessional en trainer bij HIDUP Training. Ze is een bevlogen trainer en ervaringsdeskundige, gespecialiseerd in herstelgericht werken en eigen regie. Met haar open houding, humor en energie weet ze mensen snel op hun gemak te stellen en in beweging te brengen. Ze maakt herstelthema’s toegankelijk en praktisch toepasbaar. Haar parallelsessie geeft nieuwe inzichten én concrete handvatten om cliënten hun eigen veerkracht te laten versterken.