Anna de Voogt & Barbara Wahl
Het persoonlijke is professioneel
Het persoonlijke hoort niet buiten de therapiekamer, het is aanwezig en bruikbaar
Korte samenvatting
De persoon van de therapeut maakt onvermijdelijk deel uit van het systeem dat in de therapieruimte ontstaat. Eigen waarden, overtuigingen, emoties, culturele achtergrond en biografie kleuren hoe we luisteren, duiden en interveniëren. Professioneel handelen vraagt daarom om voortdurende reflectie op de eigen positie, identiteit en aannames - niet om deze uit te sluiten, maar om er bewust en verantwoord mee om te gaan.
Beschrijving
De feministische leuze “het persoonlijke is politiek” maakte ooit zichtbaar dat wat privé lijkt vaak maatschappelijk bepaald is. Wat mensen ervaren als persoonlijke problemen is vaak geworteld in maatschappelijke structuren en machtsverhoudingen zoals gender, klasse, racisme en economische ongelijkheden. In diezelfde geest kunnen we als systeemwerkers zeggen: het persoonlijke is professioneel. Want wie jij bent als mens, klinkt altijd door in wie je bent als therapeut. Ons professionele handelen is onlosmakelijk verbonden met wie wij zijn als persoon met onze waarden, geschiedenis, families, culturele achtergrond en onze positie in machtsverhoudingen.
In elk gesprek brengen wij eigen referentiekaders en overtuigingen mee, bewust of onbewust. Een belangrijk onderdeel van ons professionele zelf is de kennis van onze eigen waarden, normen en kwetsingen om deze professioneel te kunnen gebruiken. Hiermee: laat je zien wie je bent in het verhaal van het gezin, blijf je als mens, laat je je raken, doorbreek je impasses en ben je in staat om een goede alliantie met ieder gezinslid op te kunnen bouwen. Professionele ontwikkeling is niet alleen het leren van technieken, maar ook het verdiepen van zelfreflectie en zelfbewustzijn.
Cliënten voelen haarfijn aan wanneer we “er echt zijn” en wanneer we ons verschuilen achter onze rol. Juist door aanwezig te zijn met ons hele mens-zijn, inclusief onze twijfels en emoties, kunnen we een ruimte scheppen waarin de ander ook echt mag verschijnen. Het persoonlijke is niet iets om buiten de therapiekamer te houden, maar iets om zorgvuldig mee te nemen. Authentiek, maar niet onbegrensd. Open, maar met verantwoordelijkheid.
Wat kun je verwachten?
Na een korte inleiding door de sessiegevers werk je vooral ervaringsgericht in kleine groepen. Je gaat aan de slag met drie oefeningen. Deze richten zich op jouw eigen thema, gevormd door familie- en leergeschiedenis. Je verkent krachtbronnen in je gezin of familie. Je gebruikt je eigen levenservaringen: hoe je die kunt erkennen, integreren en toepassen in de therapie die je geeft.
Na afloop van deze sessie:
- Heb je je eigen referentiekaders leren kennen en erop kunnen reflecteren;
- Het persoonlijke zorgvuldig een plaats gegeven in de therapiekamer;
- Maak je van je levensgeschiedenis gebruik, direct en indirect, bijvoorbeeld door het gebruik van zelfonthulling;
- Ben je beter in staat aarzelingen te overwinnen en ruimte te creëren voor allianties.
- Heb je meer lef gekregen om iets van jezelf in te brengen.
Anna de Voogt is klinisch psycholoog-psychotherapeut, opleider, supervisor en leertherapeut NVRG. Haar werk richt zich op verbinding, culturele diversiteit en het versterken van veerkracht binnen gezinnen. Ze groeide op in Indonesië, Nederland en Suriname en volgde haar opleiding tot systeemtherapeut aan het Ackerman Institute for Family Therapy in New York. Haar persoonlijke ervaringen met migratie en acculturatie vormden de basis voor haar specialisatie in transculturele therapie. Zij werkte 31 jaar bij het Dercksen Centrum/GGZ inGeest en heeft daarnaast reeds jarenlang een eigen praktijk. Momenteel werkt zij uitsluitend in haar praktijk en als opleider bij Ampersand.
Barbara Wahl studeerde sociale pedagogiek en volgde een voortgezette opleiding in onderwijs, deskundigheidsbevordering en supervisie. Daarna specialiseerde zij zich in systeemtherapie (NVRG) en werd psychotherapeut. Zij werkte in diverse settings waaronder een psychotherapeutische gemeenschap, verslavingszorg en forensische ambulante psychiatrie, met veel ervaring in het werken met jongeren en later ook ouderen. Ze verdiepte zich in methodieken zoals Ouderschap met liefde en grenzen, Nieuwe Autoriteit en Signs of Safety. Sinds zes jaar runt zij haar eigen praktijk voor systeemtherapie en gezinsbegeleiding en is zij actief als supervisor en leertherapeut (o.a. NVRG). Haar drijfveer: blijven leren, openstaan voor nieuwe inzichten en verbinding centraal stellen.
Artikel:
* Systeemtherapie, 33(1), p.86-100 20221