Koersen op je innerlijke kompas

Zorg ethische handreikingen bij systeemtherapeutisch werken

Wie met mensen werkt, raakt onvermijdelijk verstrengeld met ethiek. Ethiek is niet slechts een abstract begrip; het gaat over het vormgeven van een goed leven, samen met en voor anderen en binnen rechtvaardige en zorgzame instituties. Het is een gelaagd domein, waarin verschillende waarden en principes elkaar soms versterken, maar ook regelmatig op gespannen voet staan.

Juist in die spanningsvelden is het van wezenlijk belang om te kunnen vertrouwen op je innerlijke kompas. Maar hoe ontdek je dat kompas? Hoe leer je ermee werken, zodat het je richting geeft wanneer de weg complex en onzeker is?

Ethiek is nooit neutraal. Het is verweven met elke keuze die we maken in ons werk: in hoe we luisteren, hoe we grenzen stellen, hoe we ons bewegen binnen gezinnen én binnen organisaties. Soms is het glashelder wat juist voelt. Soms schuurt het, wringt het, en ontstaat er wrijving. Precies in die wrijving komen de vragen naar boven die ertoe doen, vragen die Carlo Leget in deze keynote onderzoekt.

Carlo neemt je mee in de wereld van de zorgethiek. Hij reikt kaders en praktische handvatten aan die je helpen de ethische dimensie van je werk scherper te zien. Om bewust te navigeren tussen tegenstrijdige verwachtingen, en om je eigen koers te bepalen in situaties waarin spanning en verantwoordelijkheid elkaar kruisen. Het is een uitnodiging om niet alleen te handelen, maar ook te reflecteren, met oog voor menselijkheid, rechtvaardigheid en zorg.

Carlo Leget is sinds 2012 hoogleraar zorgethiek aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht. Hij werkt op het grensvlak van zorgethiek en existentiële vragen. Al 25 jaar richt hij zich vooral op deze thema’s in de palliatieve zorg, maar ook daarbuiten was hij betrokken bij diverse onderzoeken. Carlo was van 2015 tot 2025 lid van de Gezondheidsraad. In 2023 richtte hij samen met Mai-Britt Guldin, Deense rouwexpert en klinisch psycholoog, het Centrum voor Rouw en Existentiële Waarden op. Samen bevorderen zij interdisciplinaire samenwerking rond verlies, rouw en existentiële therapie. Carlo geldt als toonaangevend denker over de ethische dimensie van zorg en verbindt nabijheid en menselijke maat met zorg en samenleving.

Artikelen / boeken
Voor deelnemers die zich verder willen verdiepen in de thema’s van zijn keynote, sluiten deze toegankelijke publicaties nauw aan:

* Verlieskunst (Boom Psychologie, 2024) Toegankelijk en verdiepend boek over omgaan met verlies, machteloosheid en existentiële spanning herkenbaar in gezinnen, relaties en zorgcontexten. https://www.boompsychologie.nl/product/100-17601_Verlieskunst

*Loss, Grief and Existential Awareness (Routledge, 2024) Beschrijft het Integrative Process Model of Loss & Grief, een veelzijdig kader dat past bij systemisch denken in weerbarstige realiteit.
https://www.routledge.com/Loss-Grief-and-Existential-Awareness-An-Integrative-Approach/Guldin-Leget/p/book/9781032812786

Ruimte om te sterven: over nabijheid, draagkracht en betekenisgeving in situaties van kwetsbaarheid en ontregeling. https://www.bol.com/nl/nl/p/ruimte-om-te-sterven/9200000019552766/

Zingeving in zorg en welzijn: Een helder en toegankelijk boek over waarden, ethiek en betekenisverlening in zorgcontexten. https://www.bol.com/nl/nl/p/zingeving-in-zorg-en-welzijn/1001004008428805/

Meer publicaties (waarvan een deel open access) zijn te vinden via:
* Universiteit voor Humanistiek: https://research.uvh.nl/en/persons/carlo-j-w-leget
* ORCID overzicht: https://orcid.org/0000-0002-6647-8141
* Sorg og Eksistens (gratis artikelen & lezingen): https://sorgogeksistens.dk

 

Samen dragen, samen helen in een weerbarstige realiteit

De helende kracht van ouderlijke verankering

Wat doe je als hoop verdwijnt? Als stilte in huis luider klinkt dan woorden? Onze wereld wordt steeds complexer. Jongeren voelen zich eenzaam, overweldigd, niet gezien. Voor sommigen wordt suïcidaliteit een manier van leven. Ouders leven in angst. Elke nacht luisteren ze naar stappen. Elke ochtend vragen ze zich af: is er nog een morgen? Professionals balanceren tussen nabijheid en verantwoordelijkheid. Woorden schieten tekort. Teams raken uitgeput. Hoop verdwijnt.

Jongeren lijden niet alleen psychisch, maar ook relationeel. Ze voelen zich niet meer verbonden, niet meer gezien, tot last. Ouders ervaren levend verlies. Hun kind is er, maar glijdt weg. Rouw, hoop, angst en liefde lopen door elkaar. Niemand kan dit alleen dragen. Daarom: ‘collective holding’, samen dragen. Samen helen.

Wat blijft er over wanneer iedereen tegelijk de hoop verliest? Kathelijne laat zien dat daar een ander antwoord mogelijk is. Een antwoord dat niet begint bij controle, maar bij aanwezigheid. Bij menselijkheid. Bij relationele moed. Verbindend Gezag® biedt houvast: liefdevolle vastberadenheid. Samen blijven staan, ook als het moeilijk wordt. Niet escaleren, niet opgeven. Het zenuwstelsel van de volwassene vormt de bedding voor dat van de jongere. Co-regulatie wordt een ademhaling, geen techniek.

Kathelijne biedt een manier van kijken, een ethiek, een uitnodiging. Om verbinding te herstellen. Om hoop terug te brengen in systemen waar wanhoop heerst. Om relationele ankers te versterken. Deze vorm van liefdevolle tegenkracht is geen techniek, maar een existentiële keuze. Mensen helen in relaties en hoop begint waar we samen blijven staan.

Ze nodigt uit om samen een beweging terug te maken: naar verbanden die dragen, netwerken die vasthouden en systemen waarin we niet tegenover elkaar staan maar naast elkaar. Als we samen dragen, blijven en helen, ontstaat ruimte om weer te ademen. Daar begint hoop. Daar begint verandering.

Kathelijne van Dongen is systeemtherapeut, trainer en oprichter van Healinq en werkzaam bij GGZ Rivierduinen. Al meer dan vijfentwintig jaar werkt zij binnen de jeugd- en specialistische GGZ met gezinnen waarin suïcidaliteit, zelfbeschadiging en ontwikkelingsstress een grote rol spelen. Sindsdien beweegt zij zich op het snijvlak waar angst, liefde en verantwoordelijkheid samenkomen en ondersteunt zij gezinnen, teams en organisaties om houvast te vinden in omstandigheden waar dat vaak ontbreekt. In een wereld waarin verbinding harder nodig is dan ooit, kiest Kathelijne voor nabijheid en herstel van relaties.

Ze ontwikkelde SAFE®, een relationele methodiek die ouders ondersteunt bij co-regulatie, veiligheid en begrensde nabijheid. In haar werk en trainingen verbindt zij trauma-sensitief denken, systemische interventies en de principes van Verbindend Gezag® en Geweldloos Verzet. Haar oudertraining voor suïcidale jongeren werd in 2023 bekroond met de Jan Mokkenstorm Award. Kathelijne staat bekend om haar rustige aanwezigheid, haar zorgvuldige taal en haar vermogen om in de meest gespannen situaties helderheid, menselijkheid en richting te brengen.

Artikelen/boeken:
* Kathelijne is één van de mede auteurs van het recent verschenen boek 'Revolutie in ouder begeleiding' van Haim Omer.
* De handreiking 'Samen Helen' is binnenkort beschikbaar bij de Training Verbindend Gezag bij suïcidaliteit.